Kính thưa:    Các quý vị đại biểu khách quý!

Kính thưa:  Các thầy giáo cô giáo! 

Thưa các anh chị em đại biểu sinh viên, học viên các thế hệ của khoa!

            Trước hết xin được thay mặt tập thể cán bộ, viên chức, học viên cao học, NCS và toàn thể sinh viên khoa Hoá học trường Đại học Vinh nhiệt liệt chào mừng và trân trọng cảm ơn các quý vị đại biểu, các vị khách quý, các đại biểu cựu cán bộ và sinh viên đã không quản ngại đường sá xa xôi và bận rộn công tác, dành thời gian hội tụ về đây trong ngày kỷ niệm 55 năm thành lập khoa Hoá học.

Nhân dịp 55 năm thành lập, xin thay mặt tập thể khoa Hóa học gửi tới các thế hệ thầy cô giáo và anh chị em sinh viên của khoa ở khắp mọi miền lời chúc sức khỏe, hạnh phúc và thành đạt! 

Kính thưa các quý vị đại biểu, các vị khách quý,

Kính thưa các cô giáo, thầy giáo,

Thưa các anh chị em đại biểu sinh viên các thế hệ của khoa!

            Lịch sử là điểm tựa cho thành công của mỗi chúng ta. Trải qua 55 năm xây dựng và phát triển qua nhiều chặng đường gian khổ khó khăn, từ tổ Hóa học Phân hiệu Đại học sư phạm Vinh năm 1961 đến khoa Hóa học Trường ĐH Vinh ngày nay, đã có tròn 50 khóa sinh viên ra trường, trưởng thành và cống hiến trên khắp mọi miền Tổ quốc. Nhiều thầy cô giáo và cựu sinh viên đã có đóng góp lớn cho ngành giáo dục, được xã hội vinh danh danh hiệu cao quý Nhà giáo ưu tú, nhiều anh chị em trưởng thành là cán bộ quản lý đảng và nhà nước các cấp, cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên có uy tín, giảng viên các trường đại học, cao đẳng, một số trở thành những doanh nhân có tiếng. Hội ngộ trong không khí phấn khởi của ngày Nhà giáo Việt Nam đang đến gần, đây là lúc chúng ta cùng nhau điểm qua những dấu ấn lịch sử khó quên của 55 năm qua và những tên tuổi của các thế hệ thầy trò đã góp phần viết nên lịch sử khoa.

1 – Lược sử 55 năm

Ngày 16/7/1959, Bộ Giáo dục (nay là Bộ GD&ĐT) ra Nghị định số 375/NĐ quyết định thành lập Phân hiệu ĐHSP Vinh với hai ngành Toán và Văn, đặt tại thị xã Vinh và bổ nhiệm thầy Nguyễn Thúc Hào, Phó Giám đốc Trường ĐHSP Hà Nội làm Giám đốc Phân hiệu ĐHSP Vinh.

Cuối tháng 7/1961, Bộ trưởng Bộ Giáo dục đã ký quyết định cho phép Phân hiệu mở thêm 3 ngành học mới: Vật lý, Hoá học và Sinh học, và ngay khi đó hai tổ bộ môn được thành lập: Tổ Vật lý và tổ Hoá học. Tổ Hóa học do thầy Đặng Trần Phách làm tổ trưởng, chính là tiền thân của khoa Hóa học ngày nay. Với sự phát triển thành 5 ngành đào tạo (Toán, Văn, Lý, Hóa, Sinh), Phân hiệu đã thực sự trở thành một Trường ĐH. Do đó, ngày 28/8/1962, Bộ trưởng Bộ Giáo dục đã ra Quyết định số 637/QĐ đổi tên Phân hiệu ĐHSP Vinh thành Trường ĐHSP Vinh và bổ nhiệm GS Nguyễn Thúc Hào làm vị Hiệu trưởng đầu tiên của Trường, với 3 khoa: khoa Toán, khoa Văn và khoa Lý- Hóa – Sinh. Khoa Lý- Hóa – Sinh do thầy Hoàng Quý là Chủ nhiệm khoa, thầy Đặng Trần Phách là Phó chủ nhiệm khoa phụ trách ngành Hóa học. 4 cán bộ giảng dạy đầu tiên của ngành Hóa học, đó là thầy Đặng Trần Phách, thầy Nguyễn Điểu, thầy Nguyễn Đình Thuông, thầy Trần Minh Chính và một kỹ thuật viên thí nghiệm là thầy  Lê Văn Phúc.

Đầu năm học 1963-1964, khoa Lý-Hóa-Sinh được tách thành hai khoa: khoa Vật lý và khoa Hóa-Sinh. Khoa Hóa –Sinh do thầy Đặng Trần Phách làm Trưởng khoa. Đến tháng 11/1965, Bộ Giáo dục có quyết định tách khoa Hóa-Sinh thành khoa Hóa học và khoa Sinh học. Thầy Đặng Trần Phách tiếp tục giữ chức Chủ nhiệm khoa Hóa học. Như vậy, với dấu mốc hình thành từ năm 1961 đến năm 1965, khoa chính thức trở thành một đơn vị đào tạo độc lập, khoa Hóa học trở thành ngôi nhà chung đối với mỗi chúng ta từ đó.

Tháng 8 năm 1964, trường ĐHSP Vinh đã phải bắt đầu bước vào những thử thách khốc liệt, gian khổ nhưng đầy hào hùng vẻ vang của thời kỳ chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ- khúc hát trên những chặng đường bắt đầu từ đó. “Tạm biệt trường mái ngói tầng cao- về rừng sâu đẵn gỗ phát lau- xinh xinh nhà lá ven rừng, bên nhau ấm bao tấm lòng”. Nhớ lại những tháng năm ấy, chắc chắn rằng nhiều thầy cô và anh chị cựu sinh viên hôm nay vẫn còn in sâu ký ức một thời “thầy trò cõng trường đi sơ tán” với những bước chân gập ghềnh sỏi đá trên bao nẻo đường năm xưa, mang nặng trên vai từ những cuốn giáo trình, cho đến cả phòng thí nghiệm hóa học. Dưới những giảng đường bằng tre lá đơn sơ ven rừng ven suối, những bài giảng và những buổi thí nghiệm vẫn tiếp tục, lời ca tiếng hát của thầy và trò đã tỏa sáng những miền quê hẻo lánh nơi sơ tán. Xin điểm lại đây những địa danh thân quen đã đùm bọc chở che cho thầy trò thời ấy: đó là xã Nghi Long (Nghi Lộc) từ tháng 4/1965, xã Thanh Tân (Thanh Chương) Nghệ An từ tháng 8/1965, Hà Vân (Hà Trung) Thanh Hóa từ tháng 11/1965, Thành Trực (Thạch Thành) Thanh Hóa từ tháng 6/1966, trở về Quỳnh Liên, Quỳnh Phương từ tháng 6/1969, về Quỳnh Dị (Quỳnh Lưu) từ 1971, đến tháng 4/1972 về Đức Thành (Yên Thành) và tháng 6/1973, Khoa trở lại Thành phố Vinh. Trong tám năm khoa sơ tán qua tám địa điểm dọc những chặng đường hàng trăm kilomet, Khoa đã nhận được sự sẻ chia đùm bọc, đồng cam cộng khổ của nhân dân hai tỉnh Nghệ An và Thanh Hóa trong những năm tháng gian khổ của chiến tranh, đúng như câu thơ của thầy Nguyễn Trọng Tình “Một cuộc trường chinh trăm thử thách, bao lần sơ tán bấy yêu thương”.

Trong giai đoạn này, nhiều cán bộ và sinh viên khoa Hóa đã hăng hái lên đường ra trận. Nhiều đồng chí đã chiến đấu anh dũng và vĩnh viễn nằm lại nơi chiến trường. Trong ngày hội ngộ hôm nay, chúng ta cùng tưởng nhớ và tri ân sự hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc của các Liệt sĩ: thầy Nguyễn Văn Tuân, các anh sinh viên Trần Bá Hanh, Hoàng Nghĩa Minh, Lê Văn Thọ, Trần Đình Bảo, Lê Đức Lân, Hồ Bá Thuận, Hoàng Xuân Thọ, Mai Ngọc Luật, Phạm Văn Kỷ, Nguyễn Công Tĩnh...

Trở về thành phố Vinh đổ nát sau chiến tranh, khoa cùng toàn trường từng bước vượt qua những khó khăn mới. Dù cuộc sống vật chất thiếu thốn, lao động trí óc vất vả, các thầy cô giáo vẫn miệt mài hăng say với công tác giảng dạy và nghiên cứu khoa học. Các thầy không quản ngại khó khăn, dịch từng trang sách ngoại văn hiếm hoi và chép tay thành tài liệu tham khảo cho sinh viên, như thầy Đặng Trần Phách, thầy Nguyễn Đình Thuông, thầy Nguyễn Điểu, thầy Hoàng Minh Châu, thầy Trần Minh Chính, thầy Trần Hữu Nhụy, ... và bao thầy cô khác đã chịu đựng gian khổ thiếu thốn, chấp nhận thiệt thòi cho gia đình riêng mà dành tâm huyết trí tuệ và sức lực cho sự nghiệp giảng dạy đào tạo bao thế hệ sinh viên. Cũng vào thời kỳ này, phong trào Xây dựng tập thể học sinh XHCN đã tạo ra những điển hình như các anh chị tập thể khóa 15, 16, 18, 20, 25, 26, ...

Chuyển sang thời kỳ đất nước đổi mới và mở cửa, nền GD ĐH chuyển dần từ nền giáo dục đại học tinh hoa sang giáo dục đại học đại chúng, khoa Hóa học cũng là một trong những khoa đi đầu trong việc phát triển các ngành đào tạo mới đáp ứng nhu cầu xã hội, bắt đầu từ việc liên kết đào tạo với các trường ĐH khác, dần dần đã mở ngành đào tạo đại học mới.

Đánh dấu giai đoạn phát triển mới của toàn trường, ngày 25-4-2001, Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết định số 62/2001/QĐ-TTg đổi tên Trường ĐHSP Vinh thành Trường Đại học Vinh, chính thức đưa trường ta trở thành trường đại học đa ngành, với phương châm lấy chất lượng hệ sư phạm làm nòng cốt, phát triển các hệ ngoài sư phạm. Khoa Hóa học đã nhanh chóng đa dạng hóa ngành đào tạo, đó là ngành Hóa học từ năm 1999, ngành Công nghệ thực phẩm từ năm 2006, ngành Công nghệ kỹ thuật hóa dược – mỹ phẩm từ năm 2013. Năm nay cũng là dịp kỷ niệm tròn 10 năm đào tạo ngành Công nghệ thực phẩm, đã có 6 khóa sinh viên CNTP ra trường và đa số có việc làm ổn định. Nhân dịp này, thay mặt tập thể khoa, xin gửi lời chúc mừng đến các em cựu sinh viên và sinh viên ngành Công nghệ thực phẩm, chúc các em mạnh khỏe và thành đạt!

Hiện nay khoa Hóa học có 6 bộ môn, với tổng số 34 cán bộ giảng dạy (trong đó 1 GS, 8 PGS, 16 TS), có 2 cán bộ hành chính, 10 kỹ thuật viên phòng thí nghiệm, đang đào tạo hơn 800 sinh viên 3 ngành đại học, hơn 70 học viên cao học và 12 nghiên cứu sinh tiến sỹ của hai chuyên ngành Hóa học hữu cơ và Phương pháp GD hóa học. Khoa là một trong những đơn vị được đầu tư chiều sâu về trang thiết bị thí nghiệm cho các ngành đào tạo, với hệ thống thiết bị hiện đại và đồng bộ vào bậc nhất khu vực Bắc miền Trung, đáp ứng cả yêu cầu đào tạo và nghiên cứu khoa học.  

 Kính thưa các quý vị đại biểu, các thầy cô giáo!

Thưa các anh chị em sinh viên của các thế hệ!

Khái quát những chặng đường trong 55 năm qua, có thể thấy mỗi lần vượt qua những khó khăn thử thách là một lần khoa chúng ta trưởng thành hơn cho đến ngày nay, khoa Hóa học là một trong những khoa có bề dày truyền thống đáng tự hào, có đội ngũ vững vàng, có uy tín về chất lượng đào tạo cũng như nghiên cứu khoa học của Nhà trường. Những thành tích ấy là sự kế thừa và phát triển thành tựu của các thế hệ thầy cô giáo và anh chị em sinh viên đi trước. Sau đây xin khái quát một số điểm chính trong quá trình phát triển đào tạo và NCKH của khoa.

2 – Quá trình phát triển về đào tạo

Thứ nhất: về chương trình đào tạo

Tháng 8 năm 1962 Khóa đầu tiên ngành Hóa học đã được khai giảng – chính là khóa 4 của Trường ĐHSP Vinh. Thầy Nguyễn Xuân, Anh hùng lao động Nguyễn Trung Thiếp, thầy Hoàng Đức Lục,  v v là những sinh viên đầu tiên của khoa. Tính cho đến nay khoa đã liên tục đào tạo 53 khóa sinh viên ngành sư phạm Hóa học, 12 khóa Cử nhân Hóa học, 6 khóa Kỹ sư CNTP ra trường. Đa số các em sau khi ra trường trong vòng 1 năm đã có công việc thích hợp.

Khóa học đầu tiên năm 1962 theo Chương trình đào tạo 2 năm. Từ năm 1963, chương trình đào tạo ĐHSP gồm 3 năm, thực hiện cho đến năm 1969. Bắt đầu từ năm 1969, khoa đào tạo hệ đại học sư phạm 4 năm cho đến nay. Chương trình đào tạo sư phạm được thường xuyên đổi mới, cập nhật về nội dung và cấu trúc chương trình.

Từ năm 2007, chương trình đào tạo được thiết kế và triển khai theo học chế tín chỉ tạo sự linh hoạt hơn trong đào tạo, quyền chủ động và lựa chọn của người học được đề cao. Cho đến nay đã có 6 khóa đào tạo theo tín chỉ ra trường.

Hiện nay, trong xu thế đổi mới và hội nhập quốc tế, đào tạo đại học đang đứng trước những thử thách mới. Đối với đào tạo sư phạm, công cuộc đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục đang đặt ra những yêu cầu mới. Chương trình giáo dục tổng thể mà Bộ GD-ĐT đã công bố được xây dựng theo tiếp cận năng lực là phù hợp với yêu cầu thực tiễn xã hội. Do đó, hơn ai hết, các trường đào tạo sư phạm cần phải nhanh chóng đổi mới chương trình đào tạo để đáp ứng những đòi hỏi của chương trình mới, trong đó giáo viên vừa giảng dạy môn Hóa học vừa giảng dạy môn khoa học tự nhiên, vừa có năng lực dạy học tích hợp nội dung và năng lực, vừa dạy học phân hóa theo đối tượng, vừa phải có tầm tư duy hệ thống trong bối cảnh toàn cầu hóa, vừa thông thạo các kỹ thuật dạy học hiệu quả, ... vv và vv. Một mô hình giáo viên mới cần được thiết kế rõ nét trong chương trình sư phạm, và cần có sự tham gia của đông đảo các thầy cô giáo, các cán bộ quản lý giáo dục trường phổ thông.  

Trường ĐH Vinh nhận thức sâu sắc yêu cầu đổi mới đó đã chủ động triển khai nghiên cứu xây dựng chương trình đào tạo đại học theo tiếp cận mới CDIO – là cách tiếp cận giúp đảm bảo người học có được những năng lực mong muốn của chuẩn đầu ra theo yêu cầu nghề nghiệp. Đây là cách tiếp cận theo chuẩn mực quốc tế, có quy trình phát triển một cách chặt chẽ, khoa học, tạo thuận lợi cho việc đào tạo và kiểm định chương trình đào tạo trong bối cảnh hội nhập quốc tế, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của khoa. Tập thể khoa nhận thức rõ rằng đây là một thử thách không hề nhỏ, một sự đổi mới cách tiếp cận về đào tạo đại học đòi hỏi sự quyết tâm và trí tuệ của cả tập thể khoa cũng như của Nhà trường, chắc chắn sẽ tạo ra sự thay đổi sâu sắc trong việc tái cấu trúc quá trình đào tạo ở trường Đại học Vinh theo hướng chất lượng – hiệu quả và hội nhập.

Thứ hai: về cơ cấu các bậc học ngành học của khoa hiện nay:

Ngành đào tạo đại học: có 3 ngành đang tuyển sinh gồm: Ngành Sư phạm Hóa học, - là ngành đóng vai trò trọng tâm và nòng cốt; ngành Kỹ sư công nghệ thực phẩm là ngành đã bước đầu khẳng định vị trí và chất lượng; và ngành Kỹ sư công nghệ kỹ thuật hóa dược – mỹ phẩm mới bắt đầu đào tạo.

Các chuyên ngành đào tạo sau đại học: 4 chuyên ngành Thạc sĩ: Hóa vô cơ, Hóa hữu cơ, Hóa phân tích, PPGD Hóa học; và hai chuyên ngành Tiến sĩ: Hóa hữu cơ và PPGD Hóa học.

Với cơ cấu ngành và bậc đào tạo đó, cùng với cơ sở vật chất và đội ngũ cán bộ đứng hàng đầu khu vực Bắc Trung Bộ, có thể nói khoa Hóa học đủ thỏa mãn nhu cầu học tập và nghiên cứu cho những ai say mê hóa học và giảng dạy hóa học.

3 - Về nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ

Khoa Hóa học nhận thức rằng đối với trường đại học, chất lượng đội ngũ và do đó chất lượng đào tạo phụ thuộc khá nhiều vào công tác NCKH.

Ngay từ khi vừa bước ra khỏi cuộc chiến tranh, nhiều đề tài nghiên cứu khoa học phục vụ thực tiễn sản xuất đã được thực hiện, như sản xuất nước javen cho các nhà máy dệt, phân tích thổ nhưỡng cho các xã ở huyện Yên Thành, Nghi Lộc, sản xuất bitum chống thấm, điều chế một số hóa chất từ nước ót, sản xuất chất chống thấm cho bê tông, nghiên cứu sản xuất kaliclorat, sản xuất một số chất màu vô cơ bằng phương pháp điện hóa, đánh giá chất lượng giáo viên hóa ở trường THPT, tham gia công tác bồi dưỡng cho giáo viên phổ thông trung học các tỉnh từ Thanh Hóa đến Khánh Hòa.

Những năm gần đây, để đáp ứng yêu cầu đào tạo đại học và sau đại học, với xu hướng hội nhập quốc tế, lĩnh vực NCKH được khoa và nhà trường quan tâm đầu tư, tạo điều kiện và không ngừng đạt được những kết quả đáng khích lệ. Số bài báo khoa học được công bố ngày càng tăng, đặc biệt là số công trình công bố quốc tế tăng mạnh. Trong 3 năm gần đây, mỗi năm khoa Hóa học công bố khoảng 50 - 80 bài báo trên các tạp chí khoa học trong nước, từ 10 đến 20 bài báo trên các tạp chí quốc tế, đóng góp không nhỏ vào xếp hạng công bố khoa học của toàn trường. Số đề tài NCKH cũng tăng cả về số lượng và mức đầu tư từ các nguồn kinh phí khác nhau, nhiều hướng nghiên cứu đã có đề tài cấp Bộ, đề tài NAFOSTED, Nghị định thư,... tạo điều kiện giao lưu hợp tác quốc tế, xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh. Đó là lĩnh vực nghiên cứu hợp chất thiên nhiên, nghiên cứu phức chất có hoạt tính sinh học, vật liệu polime hữu cơ, vật liệu xử lý môi trường. Nghiên cứu khoa học giáo dục cũng phát triển mạnh, chú trọng vào những hướng nghiên cứu về bài tập hóa học, dạy học tích cực, đo lường và đánh giá trong giáo dục, giáo dục bảo vệ môi trường, giáo dục vệ sinh an toàn thực phẩm,... Nhiều sách, giáo trình và tài liệu tham khảo được cán bộ khoa biên soạn trong những năm gần đây. Chính từ hoạt động NCKH mà đội ngũ của khoa đã lớn mạnh trưởng thành với nhiều cán bộ được bổ nhiệm chức danh PGS, và lần đầu tiên năm nay khoa chúng ta có 1 cán bộ đạt chức danh GS đó là TS Trần Đình Thắng – cựu SV khóa 34. Sự thành công này không chỉ là vinh dự cá nhân các giảng viên, mà còn là minh chứng cho thành công của cả một tập thể khoa và nhà trường – nơi đã tạo môi trường, điều kiện và khích lệ các nhà khoa học đi tới thành công.

 Để tiếp tục phát triển NCKH phục vụ đào tạo và thực tiễn xã hội, khoa chủ trương khuyến khích và tạo mọi điều kiện để cán bộ tích cực  chủ động xây dựng các đề tài tham gia các nguồn vốn khác nhau nhằm thực hiện được những ý tưởng nghiên cứu có ý nghĩa khoa học và thực tiễn cao, hướng đến phấn đấu có các sản phẩm công nghệ chuyển giao được cho các cơ sở, từ cơ sở giáo dục, đến các cơ sở sản xuất. 

 Kính thưa các quý vị đại biểu, các thầy cô giáo!

Thưa các anh chị em đại biểu sinh viên các thế hệ!

Điểm qua chặng đường 55 năm trong vòng mươi phút chắc chắn không thể đầy đủ, nhưng hy vọng sau một thời gian xa cách chúng ta trở về khoa cũng có thể nhận thấy rõ những chuyển biến tích cực của khoa trong những năm vừa qua. Chặng đường trước mắt có thể còn gặp nhiều khó khăn thử thách mới, sự hội nhập quốc tế sâu rộng của đất nước và sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ đang đặt chúng ta trước nguy cơ tụt hậu nếu không có những nhận thức đúng đắn và đổi mới kịp thời. Trong dịp hội ngộ hôm nay, khoa rất mong được lắng nghe những chia sẻ tình cảm cũng như những góp ý, những trăn trở của các thầy cô, các bạn đồng nghiệp, các cựu sinh viên nhằm hướng tới xây dựng Khoa ngày càng phát triển.

Tự hào với truyền thống tốt đẹp và những thành tích to lớn qua lịch sử 55 năm xây dựng và phát triển, tập thể cán bộ, sinh viên của khoa hoá học, trường Đại học Vinh ngày nay luôn trân trọng và biết ơn những đóng góp to lớn của các thế hệ thầy cô giáo và các thế hệ anh chị em sinh viên. Xin cảm ơn sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao và tạo điều kiện của các thế hệ Lãnh đạo Nhà trường, cảm ơn sự phối hợp giúp đỡ của các phòng ban chức năng và các khoa bạn trong trường. Tập thể cán bộ - viên chức và sinh viên khoa Hóa học sẽ không ngừng phấn đấu vươn lên, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng và phát triển trường Đại học Vinh cũng như vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Xin chúc các quý vị đại biểu, các vị khách quý, các thầy cô giáo và cán bộ đã và đang công tác tại khoa Hóa học trường Đại học Vinh, và anh chị em sinh viên các thế hệ thật dồi dào sức khỏe, hạnh phúc và thành đạt!